Ιστορικό ίδρυσης Π.Ε.Π

H ΠΡΟΣΦΥΓΟΜΑΝΑ Π.Ε.Π.
(ΠΑΝΟΥ ΜΥΡΤΙΩΤΗ «Ο ΑΘΛΟΣ»)

Ένα συλλογικό όργανο, που διαδραμάτισε πολύ αξιόλογο κι εποικοδομητικό ρόλο στην απάμβλυνση των επαχθών προσφυγικών προβλημάτων στις κρίσιμες μεταπολεμικές μέρες του 1974, αλλά και στα κατοπινά χρόνια, ήταν αναμφίβολα η Παγκύπρια Επιτροπή Προσφύγων.  Γνωστή στο Κυπριακό κοινό με το αρκτικόλεξο Π.Ε.Π., η Επιτροπή αυτή έμελλε να γράψει μια δική της, λαμπρή, ιστορία.

 

Η έντονη παρουσία της και η συνεχής δραστηριότητα της ήταν ιδιαίτερα αισθητές μέσα στους καταυλισμούς και τους συνοικισμούς των εκτοπισθέντων.  Το έργο της εκτιμήθηκε αφάνταστα από τη μάζα των προσφύγων και από τις εκάστοτε κυβερνήσεις, γι’ αυτό κι ως θεσμός άντεξε στον χρόνο και λειτουργεί μέχρι σήμερα.  Ο Σωτήρης Μαυρίδης από το Δίκωμο, ιδρυτικό στέλεχος της Π.Ε.Π., θυμάται ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες.

 

«Η Π.Ε.Π. ήταν δημιούργημα ενός προβληματισμού πέντε ανθρώπων που είχαμε συνέλθει σε σύσκεψη στη Λευκωσία, αρχές Αυγούστου του 1974.  Ήταν η περίοδος μεταξύ πρώτου και δεύτερου γύρου της εισβολής και στο πολεμικό μέτωπο επικρατούσε μια τυπική εκεχειρία, ενώ το προσφυγικό πρόβλημα φαινόταν αρκετά έντονο στην περιοχή της πρωτεύουσας.  Στη συνάντηση εκείνη αντηλλάγησαν απόψεις μέσα σ’ ένα βαθύ προβληματισμό, για εξεύρεση πρακτικών τρόπων, ώστε να βοηθηθεί καλύτερα όλος εκείνος ο αποδιωγμένος κόσμος.  Ο Χρίστος Κουρτελλάρης είχε τη γνώμη έπρεπε να δημιουργηθεί μια Επιτροπή, με ανθρώπους πρόθυμους να αναλάβουν δράση. Έτσι προέκυψε η Παγκύπρια Επιτροπή Προσφύγων και τα πρώτα ιδρυτικά μέλη της ήμασταν εμείς οι πέντε οι ακόλουθοι:
Δρ Φειδίας Παρασκευαϊδης από τη Λάπηθο
Χρίστος Κουρτελλάρης από τον Αγ. Δομέτιο (Είχε εκτοπισθεί το 1963   από την Ονήσια)
Νίκος Χιωτέλης από την Κερύνεια
Χριστάκης Πασχάλης από το Κάτω Δίκωμο και
Σωτήρης Μαυρίδης από το Κάτω Δίκωμο


Αφού ορίσαμε ως Πρόεδρο τον Δρα Παρασκευαϊδη, αρχίσαμε αμέσως ενέργειες ενισχύοντας το έργο των Κοινωνικών Υπηρεσιών και του Ερυθρού Σταυρού που είχαν δραστηριοποιηθεί, με στόχο να διανέμουν τρόφιμα και να στεγάσουν σε προσωρινά καταλύματα τις τριάντα χιλιάδες των εκτοπισμένων. Πολύ σύντομα, όμως, ο τούρκικος στρατός θα πραγματοποιούσε τον δεύτερο γύρο των πολεμικών επιχειρήσεων του, αυξάνοντας τον αριθμό των προσφύγων στις διακόσιες περίπου χιλιάδες.


Η νέα κατάσταση που είχε δημιουργηθεί ήταν χαώδης, με τον προσφυγικό κόσμο να ζει κάτω από δέντρα και γεφύρια ή να αναζητά καταφύγιο σε παλιά, ετοιμόρροπα σπίτια.  Η δράση μας επικεντρώθηκε στο στεγαστικό κι αρχίσαμε να βοηθούμε στο στήσιμο καταυλισμών με αντίσκηνα. Αρχές Σεπτεμβρίου 1974 ήρθαμε σε επικοινωνία με τη νεοσυσταθείσα Υ.Μ.ΑΠ.Ε, και γνωρίσαμε τον διευθυντή της. Ο Γιώργος Ιακώβου μας δέχτηκε με χαρά.  Ήταν άνθρωπος δυναμικός, δραστήριος και πολύ συνεργάσιμος, οπόταν αρχίσαμε να εργαζόμαστε από κοινού, με ανιδιοτέλεια, μεθοδεύοντας μια εξαίρετη συνεργασία.


Στο μεταξύ, η αρχική ηγετική πεντάδα της Π.Ε.Π. είχε διευρυνθεί και με άλλα μέλη.  Μαζί μας ήταν ο Μιχάλης Πουμπουρής, ο Κυριάκος Τσιέττης και άλλοι, ενώ πολύ αξιόλογη ήταν η βοήθεια που μας παρείχαν οι ηγέτες των δυο Αγροτικών Οργανώσεων Π.Ε.Κ. και Ε.Κ.Α., ο Ανδρέας Γιάγκου και ο Χαμπής Μιχαηλίδης.  Νωρίς τον Σεπτέμβρη του 1974 δημιουργήθηκαν Επαρχιακές Επιτροπές Προσφύγων, οι οποίες είχαν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στον οργανωτικό τομέα. Συγκεκριμένα, στους καταυλισμούς και γενικά σ’ όλους τους τόπους που διέμεναν πρόσφυγες, είχαν μεριμνήσει να λειτουργούν κλιμάκια  τους.  Οι τοπικοί επίτροποι που ήταν πρόσφυγες, βοηθούσαν τους λειτουργούς της Υ.Μ.ΑΠ.Ε. στην καταγραφή των εκτοπισμένων, στη διαλογή και τη διανομή τροφίμων και ειδών ιματισμού, ενώ παράλληλα φρόντιζαν να ενημερώνουν λεπτομερώς την αρμόδια Επαρχιακή Επιτροπή για τα διάφορα προβλήματα, που ταλάνιζαν τον καταυλισμό τους.  Ακολουθούσε  ενημέρωση της Κεντρικής Επιτροπής, η οποία ήταν υπεύθυνη για την προώθηση των προβλημάτων στην Υ.Μ.ΑΠ.Ε., συζητώντας με τον Γιώργο Ιακώβου τρόπους για την επίλυση τους, μέσα στις οικονομικές δυνατότητες που είχε η Υπηρεσία Μερίμνης».   

   

Το πρώτο Παγκύπριο Συνέδριο της Π.Ε.Π., που έγινε στη Λευκωσία στις 20 Δεκεμβρίου 1974, ήταν συγκλονιστικό από κάθε άποψη. Σ’ αυτό παρευρέθηκαν 1200 αντιπρόσωποι, που εκπροσωπούσαν τις διακόσιες χιλιάδες των προσφύγων. Εκ μέρους του Προέδρου Μακαρίου διαβάστηκε χαιρετισμός από τον Υφυπουργό Πάτροκλο Σταύρου, ενώ στη συνέχεια προσφώνησαν τους συνέδρους ο Πρόεδρος της Βουλής Γλαύκος Κληρίδης και ο Πρέσβης της Ελλάδας Μιχάλης Δούντας. Από τις ομιλίες που έγιναν, ξεχωριστό ενδιαφέρον είχε ο λόγος του Γιώργου Ιακώβου, ο οποίος αναφέρθηκε στο έργο της Υ.Μ.ΑΠ.Ε. Το Συνέδριο εξέλεξε τριακονταμελή Κεντρική Επιτροπή, από την οποία προήλθε η νέα Γενική Γραμματεία της Π.Ε.Π. Πρόεδρος των προσφύγων θα ήταν και πάλι ο Δρ Φειδίας Παρασκευαϊδης.

 

Η ηγεσία της Π.Ε.Π. εκπροσωπείτο σε όλες τις Κυβερνητικές Επιτροπές, που ασχολούνταν με τα προσφυγικά προβλήματα. Λειτουργούσε πάντοτε με κριτήριο το συμφέρον των εκτοπισμένων, πέρα και πάνω από κομματικές σκοπιμότητες, και διακρινόταν για τη σοβαρότητα και την υπευθυνότητα της, όταν υπέβαλε αιτήματα ή υποστήριζε απόψεις. Με εξαίρεση μερικούς έμμισθους υπαλλήλους, που εργάζονταν στις Επαρχιακές Επιτροπές κι επληρώνοντο από τον κρατικό προϋπολογισμό, τα υπόλοιπα στελέχη υπηρετούσαν τους σκοπούς της Οργάνωσης, χωρίς οποιοδήποτε οικονομικό όφελος.

 

Σε καιρούς χαλεπούς και κάτω από αντίξοες συνθήκες, η Παγκύπρια Επιτροπή Προσφύγων επιτέλεσε ένα έργο αξιοθαύμαστο, για το οποίο όλα τα στελέχη που υπηρέτησαν τους σκοπούς της, έχουν κάθε δικαίωμα να σεμνύνονται για την προσφορά τους.